Filozofia jako dyscyplina humanistyczna

Paweł Pijas

Abstract

This text was delivered by Williams as a lecture to The Royal Institute of Philosophy on 23 February 2000, three years before Williams` passing. It can be understood as a philosophical testa-ment of the author of Ethics and The Limits of Philosophy, in which he presents his vision of philosophy as a humanistic discipline. According to Williams there are serious reasons supporting the rejection of extreme metaphilosophical positions such as scientism, relativism or pragmatism. Advocates of those standpoints misconceive the essential differences between philosophy and science, and as a consequence they are unable to formulate an outlook that would allow us to acquire a meaningful understanding of ourselves and of our various intellectual and practical activities. The basic mistake here is to ignore the fact that science has a theory of error, which allows us to interpret its historical development as a process motivated by epistemic reasons, while philosophical concepts also undergo various non-epistemic determinations, especially de-termination by history and culture. Williams does not think that it is a sufficient reason to reject philosophy. Science may be superior to philosophy in cognitive aspects; however, it is unable to provide us with a rich self-understanding, a task that can and should be the aim of philosophy, if only we abandon attempts to liken it to science and focus on the most important facts about human beings—mainly, that we are not purely rational intelligences, but flesh-and-blood beings shaped by our biology, psychology, history and culture, beings that have many complex needs that can`t be reduced to purely cognitive ones.
Publication typeArticle/chapter translation
Author Paweł Pijas (FSS / IPSJ / DHCMMP)
Paweł Pijas,,
- Division of History of Classical, Medieval and Modern Philosophy
Other language title versionsPhilosophy as a humanistic discipline
Journal seriesRoczniki Filozoficzne, ISSN 0035-7685, e-ISSN 2450-002X, (B 14 pkt)
Issue year2017
Vol 65
No4
Pages325-350
Publication size in sheets1.25
Keywords in PolishBernard Williams, filozofia, metafilozofia, nauki humanistyczne, historia, rozumienie, scjentyzm, relatywizm, filozofia analityczna
Keywords in EnglishBernard Williams, philosophy, metaphilosophy, humanities, history, making sense, scientism, relativism, analytic philosophy
Abstract in PolishTekst ten jest zapisem wykładu wygłoszonego przez Williamsa w Królewskim Instytucie Filozofii 23 lutego 2000 r., na trzy lata przed śmiercią. Jest on swoistym testamentem filo-zoficznym autora Ethics and the Limits of Philosophy, w którym przedstawia swoją wizję filozofii jako dziedziny humanistycznej. Zdaniem Williamsa istnieją poważne racje uzasadniające odrzucenie radykalnych stanowisk metafilozoficznych, takich jak scjentyzm, relatywizm czy pragmatyzm. Zwolennicy tych stanowisk zapoznają istotne różnice między filozofią i nauką, a przez to nie potrafią sformułować takiego obrazu świata, który umożliwiłby nam sensowne rozu-mienie nas samych i naszych różnorodnych aktywności intelektualnych i praktycznych. Podsta-wowym błędem jest tutaj zignorowanie faktu, że nauka dysponuje teorią błędu, pozwalającą zinterpretować jej rozwój jako dokonujący się za pośrednictwem racji poznawczych, podczas gdy koncepcje filozoficzne podlegają rozmaitym pozapoznawczym uwarunkowaniom, zwłaszcza deter-minacji poprzez historię i kulturę. Według Williamsa nie jest to jednak powód do odrzucenia filozofii. Jakkolwiek nauka góruje nad filozofią w aspekcie poznawczym, to nie jest ona w stanie dostarczyć nam bogatego samorozumienia, co może i powinno stać się celem filozofii, jeżeli tylko odrzucimy próby upodobnienia jej do nauki i skupimy się na najważniejszych faktach dotyczących istot ludzkich. Nie jesteśmy bowiem czysto racjonalnymi inteligencjami, lecz raczej istotami z krwi i kości, ukształtowanymi przez naszą biologię, psychologię, historię i kulturę, istotami mającymi wiele złożonych potrzeb, których nie da się zredukować do potrzeb czysto poznawczych.
DOIDOI:10.18290/rf.2017.65.4-15
URL http://www.kul.pl/files/1516/roczniki_filozoficzne/roczniki_filozoficzne_65_4_2017/14-williams_tlum._pijas_corr.pdf
Languagepl polski
LicenseJournal (articles only); published final; Other open licence; with publication
Not used for evaluationyes
Score (nominal)0
ScoreMinisterial score = 14.0, 18-04-2019, ArticleFromJournal
Ministerial score (2013-2016) = 14.0, 18-04-2019, ArticleFromJournal
Citation count*
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back