Antropologia pierwotnej kultury Gotów. Zwyczaje pogrzebowe

Andrzej Piotr Kowalski

Abstract

The article deals with the oldest Goth images of death and funerary rituals. Apart from the archaeological sources connected with the Wielbark culture of the Roman period, their important documentation is also made by some relics of the Gothic langu­age. Using a comparative approach, some discussions and ethnologic commentaries were provided for the following Gothic terms: death and dead people (maurþrjan: to kill, to murder; ga­swiltan: to die; diwan: to die; dauþs: dead; naus: a body, a corpse); ritual accessories and actions (ilftrjom: a bed of the dead; gaunoþus, hiufan, flokan: mourning over the dead; starua: funerary feast; ga­nawistron: to bury the dead); sepulchral objects (hlaiw; hlaiwasnōs: a tomb in a form of a cavity in the ground, a sepulchral cave; aurahjōn/s; aurahi: an embankment, a clay layer forming a barrow, a tomb); witches ­ necromancers, probably responsible for disassembling remains of the dead (halirunna: a witch practicing witchcraft over tombs). Moreover, the reasons for the Wielbark culture taboo that forbade to put weapons and working tools into the tombs were discussed. What makes the equipment of the Wielbark culture toms is mainly jewellery made of noble metals. The names of Gothic finery refer to the image of a snake, an underground reptile, that is associated with tombs and death in the mythology and poetic phasing. Shapes of the finery discovered by archaeologists (bracelets, finger rings, some hairgrips) resemble the snake. Gothic funerary customs relate to old Indo­European rites, e.g.: the image of paradise as a pasture for the dead; however, they also include Germanic and Celtic topics, e.g.: a journey of the dead to ‘the other world’ on a boat or a cart. In the Bible translated by Ulfilas, there are no images of hell, punishment for the guilt, nor the idea of resurrection, which proves that the Goths did not have their analogies to the eschatological ideas of Christianity.
Author Andrzej Piotr Kowalski (FH / IAiE)
Andrzej Piotr Kowalski,,
- Instytut Archeologii i Etnologii
Other language title versionsThe anthropology of the aboriginal Gothic culture. The funerary customs
Journal seriesRocznik Antropologii Historii, ISSN 2084-1418, (B 11 pkt)
Issue year2017
Vol7
No10
Pages177-201
Publication size in sheets1.2
Keywords in PolishGoci, kultura wielbarska, słownictwo gockie, gockie rytuały funeralne, germańskie wyobrażenia na temat śmierci, eschatologia gocka
Keywords in EnglishGoths, Wielbark culture, Gothic vocabulary, Gothic funerary rituals, Germanic images of death, Gothic eschatology
Abstract in PolishArtykuł jest poświęcony najstarszym wyobrażeniom Gotów na temat śmierci i obrzędów funeralnych. Oprócz źródeł archeologicznych, związanych z kulturą wielbarską okresu rzymskiego, ważną dokumentację stanowią zabytki języka gockiego. W ujęciu porównawczym zostały omówione i etnologicznie skomentowane gockie określenia dotyczące: śmierci i osób zmarłych (maurþrjan ‘zabijać, mordować’; ga-swiltan ‘umierać’; diwan ‘umierać’; dauþs ‘martwy’; naus ‘ciało, zwłoki’); akcesoriów i działań rytualnych (ƕilftrjom ‘łoże zmarłego’; gaunoþus, hiufan, flokan ‘lament nad zmarłym’; starua ‘uczta pogrzebowa’; ga-nawistron ‘chować zmarłych’); obiektów grobowych (hlaiw; hlaiwasnōs ‘grób w postaci zagłębienia w ziemi, jama grobowa’; aurahjōn/s; aurahi ‘nasyp ziemny, gliniasta warstwa tworząca wzniesienie kurhanu; nagrobek’); czarownic – nekromantek, prawdopodobnie odpowiedzialnych za dekompletowanie szczątków zmarłych (halirunna ‘wiedźma uprawiająca czary nad grobami’). Poza tym omówione zostały przyczyny działania tabu zabraniającego wkładania broni i narzędzi pracy do grobów w kulturze wielbarskiej. Wyposażenie grobów tej kultury to głównie biżuteria z metali szlachetnych. Nazewnictwo ozdób gockich nawiązuje do wyobrażenia węża, podziemnego gada, który w mitologii i sformułowaniach poetyckich kojarzony jest z grobem i śmiercią. Ozdoby odkrywane przez archeologów (bransolety, pierścionki, niektóre szpile) przypominają wyglądem węża. Zwyczaje pogrzebowe Gotów nawiązują do starych rytuałów indoeuropejskich, np. wyobrażenie raju jako pastwiska dla zmarłych, ale mają też germańsko-celtyckie tematy, np. podróż zmarłego na „tamten świat” łodzią lub na wozie. W przekładzie Biblii wykonanym przez Ulfilę brakuje wyobrażenia piekła, kary za przewinienia i idei zmartwychwstania, co dowodzi, że Goci nie mieli analogii do eschatologicznych idei chrześcijańskich.
URL http://rah.pth.net.pl/uploads/2017_Antropologia-folklor-historia/Kowalski.pdf
Languagepl polski
LicenseJournal (articles only); published final; Uznanie Autorstwa - Użycie Niekomercyjne - Bez utworów zależnych (CC-BY-NC-ND); with publication
Score (nominal)11
ScoreMinisterial score = 11.0, ArticleFromJournal
Ministerial score (2013-2016) = 11.0, ArticleFromJournal
Citation count*
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back