Upaństwowione relacje społeczne i społeczeństwo w Polsce Ludowej

Piotr Koprowski

Abstract

W artykule przedstawiono kilka uwag i refleksji na temat społeczeństwa polskiego doby Polski Ludowej (do początku lat 80. XX w.). W społeczeństwie komunistycznym, a za takie można uznać rodzime społeczeństwo w rzeczonym okresie, w relacjach między jednostkami (obywatelami) dopuszczalne i promowane było przede wszystkim współzawodnictwo związane z wykonywaniem zadań przewidzianych w sporządzonym "odgórnie" planie. Ze względu na to, iż zdecydowana większość dóbr była rozprowadzana na podstawie decyzji publicznych, ekspansja społeczna ogniskowała się w strukturach państwowych. Splot interesów, jaki zachodził między władzą komunistyczną i upaństwowionym społeczeństwem nie miał, jeśli weźmiemy pod uwagę podział dóbr osobistego użytku, charakteru jakoś szczególnie konfliktowego. Przywileje ekonomiczne związane z zajmowaniem wysokich stanowisk obejmowały zasadniczo dosyć niewielką grupę ludzi i były – przynajmniej w pewnym sensie – "maskowane" pod wpływem oddziaływania oficjalnej ideologii komunistycznej. Z punktu widzenia "zwykłego" obywatela, konkretnej jednostki większe znaczenie miały różnego rodzaju mniej lub bardziej zakamuflowane zabiegi, podczas których określone korzyści można było osiągnąć w związku z "operacją" rozdysponowywania określonych zasobów na szczeblach usytuowanych poniżej nadrzędnego, centralnego. "Operacja" ta ściśle wiązała się z różnorakimi, nieformalnymi porozumieniami, układami, w obrębie których mogła pojawić się też empatia, zrozumienie dla potrzeb innych. Sytuacja zmieniała się diametralnie w czasie, kiedy pojawiały się zjawiska kryzysowe w sferze ekonomicznej i politycznej. Wówczas potęgował się rozdźwięk między rządzącymi i rządzonymi, a trwałe porozumienie na linii "oni" – "my" jawiło się – ze względu na specyfikę komunistycznego państwa – jako niemożliwe do osiągnięcia.
Author Piotr Koprowski (FH / IH)
Piotr Koprowski,,
- Institute of History
Pages171-183
Publication size in sheets0.6
Book Śliwa Magdalena, Surma Aleksandra (eds.): Wybrane aspekty z dziejów Polski w XX wieku, 2019, Wydawnictwo Naukowe Tygiel, ISBN 978-83-65932-83-9, 285 p.
Keywords in PolishPolska Ludowa, jednostka, społeczeństwo, władza, państwo komunistyczne, petent, dysponent, relacje społeczne
Languagepl polski
Score (nominal)5
Score sourcepublisherList
ScoreMinisterial score = 5.0, 28-01-2020, MonographChapterAuthor
Citation count*
Cite
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?