Referendum zagrożeniem dla porządku demokratycznego? Refleksje dotyczące polskiej regulacji prawnej i praktyki referendalnej na tle najnowszych opinii zagranicznej doktryny prawa konstytucyjnego i nauk politycznych

Marcin M. Wiszowaty

Abstract

In the latest literature on the subject, one can notice an increase in interest in direct democracy on the one hand, and on the other - a clear increase in the skepticism of researchers towards the idea of making binding and important decisions for the state by popular vote. The purpose of this article is to present and analyze the latest views of foreign doctrine of constitutional law (and, in addition: political science) about the institution of the referendum and to compare them with the (general) analysis of the legal regulation of this institution in Poland, as well as to present the real impact of referendums on the decision-making process and public policies in Poland. As a result, an attempt will be made to assess the Polish legal regulation of referendum institutions in terms of their effectiveness on the one hand, and potential threats (or resistance to threats) to the democratic order on the other. Although direct democracy, and especially a referendum, have a wide range of critics in the scientific community accusing it of even being anti-democratic, radical proposals calling for the complete abolition of referendums are rare. The postulates of appropriate changes in the legal regulation concerning the referendum prevail in order to make it resistant to dangerous modern phenomena: populism, political cynicism, manipulation and propaganda. The implementation of all postulates for changes reported by representatives of science will be very difficult. Noticing this fact may cause that the referendum will become a decision-making procedure very rarely launched. This seems to be the intention of researchers who submit their proposals and reservations – that direct democracy should be only an exception to representative democracy and that the former should not be used against the latter.
Author Marcin M. Wiszowaty (FLA/DCLPI)
Marcin M. Wiszowaty,,
- Department of Constitutional Law and Political Institutions
Other language title versionsIs a referendum a threat to the democratic order? Reflections on Polish legal regulation and referendum practice against the background of the latest opinions of foreign doctrine of constitutional law and political sciences
Journal seriesPrzegląd Prawa Konstytucyjnego, ISSN 2082-1212, (N/A 40 pkt)
Issue year2020
No2 (54)
Pages91-113
Publication size in sheets1.10
Keywords in Polishreferendum ogólnokrajowe, referendum lokalne, populizm, demokracja bezpośrednia
Keywords in Englishnational referendum, local referendum, populism, direct democracy
Abstract in PolishW najnowszej literaturze przedmiotu można dostrzec z jednej strony zwiększenie zainteresowania demokracją bezpośrednią, z drugiej - wyraźny wzrost sceptycyzmu badaczy wobec idei podejmowania wiążących i istotnych decyzji dla państwa w drodze głosowania powszechnego. Celem niniejszego artykułu jest prezentacja i analiza najnowszych poglądów zagranicznej doktryny prawa konstytucyjnego (i uzupełniająco: nauk politycznych) na temat instytucji referendum oraz zestawienie ich z analizą (ogólną) kształtu regulacji prawnej tej instytucji w Polsce oraz prezentacją realnego wpływu referendów na proces decyzyjny oraz polityki publiczne w Polsce, aby w rezultacie podjąć próbę oceny polskiej regulacji prawnej instytucji referendów pod względem z jednej strony ich skuteczności oraz z drugiej - potencjalnych zagrożeń (lub odporności na zagrożenia) dla porządku demokratycznego. Chociaż demokracja bezpośrednia, a szczególnie referendum mają w środowisku naukowym szerokie grono krytyków zarzucających mu nawet antydemokratyczny charakter, to propozycje radykalne, postulujące zupełną likwidację referendów, należą do rzadkości. Przeważają postulaty odpowiednich zmian w regulacji prawnej dotyczącej referendum w celu jego uodpornienia na niebezpieczne zjawiska: populizmu, cynizmu politycznego, manipulacji i propagandy. Realizacja wszystkich postulatów zmian zgłaszanych przez przedstawicieli nauki będzie bardzo trudna, co uczyni referendum procedurą decyzyjną bardzo rzadko uruchamianą. Wydaje się, że taka jest właśnie intencja proponentów - aby demokracja bezpośrednia była jedynie wyjątkiem od demokracji przedstawicielskiej i aby ta pierwsza nie była używana przeciwko tej drugiej.
DOIDOI:10.15804/ppk.2020.03.05
Languagepl polski
Score (nominal)40
Score sourcejournalList
ScoreMinisterial score = 40.0, 30-04-2020, ArticleFromJournal
Citation count*
Cite
busy
Share Share

Get link to the record


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back
Confirmation
Are you sure?