Racjonalność w transporcie

Jan Burnewicz

Abstract

Transport activities are prone to irrational actions on both demand and supply side. The abundant research on rationality in the fields of philosophy and psychology could be inspiration for improving rationality in transport. The modern understanding of rationality bases it on the foundation of objective criteria, search for possible variants of actions and selection processes based on verifiable statements. In economics rationality is parent idea to the efficiency, productivity or ecology. The rationality on the demand side of transport activities allows for justification of demand needs. This requirement cannot be verified by using artificial concepts like transport intensity ratio or by confronting real demand with transport system potential. Rational are those transport needs which result in economic growth, reduction of transport costs and improvement in society welfare. Economic processes in transport could be in general characterized as rational by default due to the entrepreneurs desireto reduce resources use and control of costs. The danger to rationality principle lies in the actions of political decision makers not responsible for wrong or poorly conducted infrastructure investments or subjective regulations of transport markets.
Author Jan Burnewicz KET
Jan Burnewicz,,
- Deparment of Transport Economics
Other language title versionsThe rational principle in transport
Journal seriesZeszyty Naukowe Uniwersytetu Gdańskiego. Ekonomika Transportu i Logistyka, ISSN 0208-4821
Issue year2017
No64
Pages33-80
Publication size in sheets2.35
Keywords in Polishteoria racjonalności, racjonalność praktyczna, racjonalność w ekonomii, racjonalny popyt, racjonalizacja transportu
Keywords in Englishtheory of rationality, practical rationality, rationality in economics, rational demand, rationality in transport
Abstract in PolishTransport jest sferą gospodarczą podatną na działania irracjonalne zarówno w fazie powstawania potrzeb (rodzenia się popytu), jak i w trakcie ich zaspokajania. Inspirację do poprawy racjonalności podmiotów związanych z transportem daje istniejące bogactwo myśli filozoficznej i psychologicznej poświęconej formom racjonalności teoretycznej i praktycznej. Współcześnie pojęta racjonalność jest postawą odrzucającą wszelkie dogmaty ideologiczne. Opiera się na zbiorze nierozłącznych ogólnych obiektywnych kryteriów, obejmujących takie wymogi jak: respektowanie wymowy faktów i związków między nimi, nabieranie przekonania po przemyśleniu, wyszukiwanie wszystkich możliwych wariantów decyzji, komunikatywność i spraw- dzalność (weryfikowalność) przekonań. W ekonomii racjonalność jest pojęciem nadrzędnym i szerszym w stosunku do takich pojęć jak: efektywność, sprawność, produktywność czy ekologiczność. Racjonalizacja zjawisk i procesów ekonomiczno-społecznych na etapie powstawania potrzeb transportowych wymaga refleksji teoretycznej, pozwalającej uzasadnić niezbędność zaspokojenia tych potrzeb zgłaszanych zarówno przez osoby fizyczne, jak i przedsiębiorców. Niezbędność potrzeb transportowych nie może być weryfikowana za pomocą sztucznych wzorców (takich jak wskaźniki transportochłonności) i konfrontacji popytu z potencjałem systemu transportowego. Racjonalne są wszelkie potrzeby transportowe przyczyniające się do wzrostu gospodarczego, obniżki kosztów produkcji i poprawy dobrobytu społeczeństwa. Procesy gospodarcze w transporcie cechują się na ogół znamionami racjonalności, co wynika z uczulenia przedsiębiorców na oszczędne gospodarowanie zasobami i kontrolę kosztów działalności. Największe zagrożenie irracjonalnością kryje się w intencjach decydentów politycznych, nieponoszących konsekwencji za chybione i źle zorganizowane inwestycje infrastrukturalne oraz subiektywne koncepcje regulacji rynków transportowych.
URL http://ekonom.ug.edu.pl/web/download.php?OpenFile=2355
Languagepl polski
LicenseJournal (articles only); published final; Other open licence; with publication
Score (nominal)8
ScoreMinisterial score = 8.0, 15-12-2017, ArticleFromJournal
Ministerial score (2013-2016) = 8.0, 15-12-2017, ArticleFromJournal
Citation count*0
Cite
Share Share

Get link to the record
msginfo.png


* presented citation count is obtained through Internet information analysis and it is close to the number calculated by the Publish or Perish system.
Back